Poniedziałek, 16 listopada Imieniny: Małgorzata, Edmund, Gertruda
Teraz Poniedziałek, 16 listopada 2026

Janina Adamczyk — polska chemiczka i wynalazczyni

Znani z miasta Redakcja krakowzbliska.pl 3 min czytania

Janina Adamczyk

Janina Adamczyk (3 marca 1911–30 lipca 2013) była polską chemiczką i wynalazczynią. Opracowała między innymi tarcze do cięcia i szlifowania metali oraz kleje w tubkach.

Janina Adamczyk
Urodzenie3 marca 1911, Kraków
Śmierć30 lipca 2013, Kraków
ZawódChemiczka, wynalazczyni
WykształcenieWydział Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego
Najważniejsze wynalazkiTarcze do cięcia i szlifowania metali; kleje w tubkach; pasty i środki chemiczne
OdznaczeniaNagroda Państwowa I stopnia
DzieciSyn: Jerzy (ur. 1947)

Janina Adamczyk była polską chemiczką i wynalazczynią z Krakowa, znaną z prac nad środkami chemicznymi i produktami gospodarstwa domowego. W swojej karierze opracowała m.in. tarcze do szlifowania metali, kleje sprzedawane w tubkach oraz pasty i preparaty czyszczące.

Życiorys i wykształcenie

Urodziła się w Krakowie w 1911 roku. Wychowywała się u ciotki i wuja po śmierci rodziców; matka zmarła kilka miesięcy po jej narodzinach, a ojciec poległ w 1916 roku. Przed wybuchem II wojny światowej ukończyła studia na Wydziale Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Działalność w czasie wojny

Jeszcze w 1939 roku wstąpiła do Związku Walki Zbrojnej i pełniła funkcję kuriera Komendy Głównej z rangi podporucznika, przewożąc pieniądze i broń. W marcu 1941 roku została aresztowana; przebywała w więzieniu na Montelupich, a następnie trafiła do obozu koncentracyjnego Ravensbrück. W obozie była poddawana eksperymentom pseudomedycznym, po czym przeżyła wojnę i pieszo wróciła do Krakowa.

Praca zawodowa i opracowane produkty

Po wojnie pracowała w Krakowskim Przedsiębiorstwie Aptek, gdzie przygotowywała leki i nadzorowała ich produkcję. Pod koniec lat 50. przeniosła się do Zjednoczonych Zakładów Chemii Gospodarczej Inco do laboratorium kontroli jakości; zajmowała się tam śledzeniem mediów zachodnich i udoskonalaniem formuł produktów.

W Inco opracowała szereg nowych produktów: pastę do podłóg w emulsji niewymagającą podgrzewania, pasty do butów sprzedawane w tubkach, pastę ścierną „Automax” do renowacji lakierów samochodowych oraz kleje w tubkach, dla których uruchomiono nowy zakład produkcyjny. Jest autorką tarcz do szlifowania i cięcia metali stosowanych na szlifierkach; za ten wynalazek otrzymała Nagrodę Państwową I stopnia.

Autorstwo środka „Ludwik”, patenty i późniejsze lata

W powszechnej opinii Janina Adamczyk była powiązana z opracowaniem płynu do mycia naczyń „Ludwik”, który zaczął powstawać w latach 60. w zakładzie w Górze Kalwarii. Patent na ten środek uzyskali inżynierowie z tamtego zakładu, Hanna Majchert i Zbigniew Korda; Adamczyk nigdy publicznie nie zabrała głosu na temat autorstwa formuły.

Nie posiadała własnych patentów, ponieważ patenty z pracy służbowej stały się własnością zakładów, w których pracowała. Za swoje wynalazki otrzymywała premie od pracodawcy. Pod koniec XX wieku zamieszkała w domu pomocy społecznej.

Najczęstsze pytania

Kim była Janina Adamczyk?
Była polską chemiczką i wynalazczynią z Krakowa, autorką rozwiązań takich jak tarcze do szlifowania metali i kleje w tubkach.
Czy Janina Adamczyk opracowała płyn „Ludwik"?
W powszechnej opinii projekt przypisywany jest Janinie Adamczyk, ale patent uzyskali inżynierowie Hanna Majchert i Zbigniew Korda; Adamczyk nie wypowiedziała się na temat autorstwa.
Jakie konsekwencje miała praca nad wynalazkami dla jej własności intelektualnej?
Patenty z opracowań służbowych stały się własnością pracodawców; Adamczyk otrzymywała za wynalazki premie od zakładów, w których pracowała.
Co wydarzyło się z Janiną Adamczyk podczas II wojny światowej?
Była kurierem Związku Walki Zbrojnej, została aresztowana w marcu 1941, przebywała w więzieniu Montelupich i w obozie Ravensbrück, gdzie przeszła eksperymenty pseudomedyczne, a po wyzwoleniu powróciła do Krakowa.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Redakcja krakowzbliska.pl

Zespół redakcyjny portalu krakowzbliska.pl. Piszemy o tym, co dzieje się w Krakowie i okolicy.

Czytaj również