Poniedziałek, 16 listopada Imieniny: Małgorzata, Edmund, Gertruda
Teraz Poniedziałek, 16 listopada 2026

Fabryka Emalia Oskara Schindlera w Krakowie — co zobaczyć

Przewodnik Rafał Walczak 4 min czytania

Fabryka 'Emalia' Oskara Schindlera
Fot. Adrian Grycuk · „Fabryka Schindlera w Krakowie 2019” · licencja CC BY-SA 3.0 pl · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Fabryka Emalia Oskara Schindlera to oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa mieszczący się na krakowskim Zabłociu. Przed wojną była to zakład produkcji naczyń emaliowanych; podczas okupacji kierował nim Oskar Schindler, zatrudniający i ratujący Żydów wpisanych później na tzw. listę Schindlera.

Fabryka Emalia Oskara Schindlera to historyczny kompleks przemysłowy na krakowskim Zabłociu, dziś pełniący funkcję muzealną. Zakład działał przed II wojną światową jako fabryka naczyń emaliowanych. W czasie okupacji niemieckiej przeszła pod zarząd Oskara Schindlera i funkcjonowała jako Deutsche Emailwarenfabrik (DEF).

Historia przedsiębiorstwa

Zakład powstał w 1937 jako Fabryka Naczyń Emaliowanych i Wyrobów Blaszanych „Rekord”. Jednymi z założycieli byli Izrael Kohn, Wolf Luzer Glajtman i Michał Gutman. Początkowo zakład mieścił się w innej lokalizacji, a od początku 1938 działał w nowym budynku na zabłockiej części miasta.

W marcu 1939 fabryka zaprzestała produkcji, a w czerwcu została postawiona w stan upadłości. W listopadzie 1939 Oskar Schindler przejął zarząd powierniczy nad zakładem, a następnie wydzierżawił obiekty i zmienił nazwę na Deutsche Emailwarenfabrik. W kolejnych latach Schindler rozbudował halę produkcyjną i zaplecze administracyjne.

Co produkowała fabryka podczas wojny?

Początkowo w zakładzie wytwarzano naczynia emaliowane. Od 1943 uruchomiono także dział produkcji zbrojeniowej. W tym okresie powstawały między innymi menażki dla Wehrmachtu oraz komponenty amunicji, takie jak łuski i zapalniki do pocisków artyleryjskich i lotniczych.

Rola fabryki w ratowaniu ludzi

Zatrudnienie w zakładzie stopniowo przesunęło się z przewagą Polaków w stronę robotników żydowskich. Po likwidacji getta krakowskiego część ocalałych trafiła do obozu Płaszów; dzięki staraniom Schindlera część jego pracowników umieszczono w barakach na parceli przyległej do fabryki. W 1944 liczba pracowników wynosiła około 1100.

Gdy front zbliżał się do obozów, Schindler z księgowym Itzhakiem Sternem sporządzili tzw. „Listę Schindlera” i przenieśli część załogi do nowej fabryki w Brünnlitz (dzisiejszy Brněnec). W ten sposób ponad 1100 osób uniknęło zagłady i pracowało tam do momentu wyzwolenia 8 maja 1945 r.

Muzeum i wystawa stała

Po II wojnie światowej zakład przejęto na rzecz skarbu państwa, a od 1948 obiekty objęły Zakłady Wytwórcze Podzespołów Telekomunikacyjnych Telpod. W 2007 miasto oddało budynek administracyjny Muzeum Historycznemu Miastu Krakowa. Od 2007 obiekt podzielono między Muzeum Historyczne Miasta Krakowa i Muzeum Sztuki Współczesnej.

W oddziale Muzeum Historycznego udostępniono stałą ekspozycję zatytułowaną Kraków – czas okupacji 1939–1945. Ekspozycja zajmuje 45 sal i została otwarta uroczyście 10 czerwca 2010. Wystawa pokazuje dzieje miasta i mieszkańców w czasie wojny przez kilkanaście segmentów tematycznych, m.in. wojnę 1939 r., funkcjonowanie Krakowa jako ośrodka administracji Generalnego Gubernatorstwa, życie codzienne, los Żydów krakowskich, działalność Tajnego Państwa oraz dzieje pracowników fabryki i samego Oskara Schindlera.

Co można zobaczyć na miejscu?

W stałej wystawie znajduje się 45 sal ekspozycyjnych z dokumentacją fotograficzną i archiwaliami pochodzącymi ze zbiorów polskich i zagranicznych. Ekspozycja składa się z kilkunastu segmentów tematycznych, które łącznie przedstawiają szeroki kontekst okupacyjny Krakowa i losy mieszkańców.

Na terenie dawnego zakładu zachowały się elementy związane z powojennym użytkowaniem obiektu, m.in. sprzęt i urządzenia z okresu działalności Telpodu. Część kompleksu zajmuje także Muzeum Sztuki Współczesnej.

Fabryka Schindlera jako punkt szlaku techniki

Fabryka Emalia Oskara Schindlera została włączona do Krakowskiego Szlaku Techniki. Obiekt łączy w sobie wątek przemysłowy i pamięć historyczną, co czyni go jednym z elementów tego szlaku.

Oddział Muzeum Historycznego przedstawia historię fabryki w szerokim kontekście Krakowa w latach 1939–1945.

Informacje praktyczne

Najczęstsze pytania

Co można zobaczyć w Fabryce Schindlera?
W oddziale Muzeum Historycznego prezentowana jest stała wystawa „Kraków – czas okupacji 1939–1945” obejmująca 45 sal. Wystawa podzielona jest na kilkanaście segmentów tematycznych: wojna 1939 r., rola Krakowa w Generalnym Gubernatorstwie, życie codzienne mieszkańców, los Żydów krakowskich, Tajne Państwo oraz dzieje pracowników fabryki i Oskara Schindlera. Ekspozycję uzupełnia bogata dokumentacja fotograficzna i archiwalna.
Co produkowała fabryka Schindlera?
Zakład produkował naczynia emaliowane. Od 1943 funkcjonował również dział produkcji zbrojeniowej, w którym wytwarzano m.in. menażki dla Wehrmachtu oraz części do amunicji, takie jak łuski i zapalniki.
Jakie muzea związane z tym obiektem można odwiedzić w Krakowie?
Fabryka Emalia Oskara Schindlera funkcjonuje jako oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. W części kompleksu działa także Muzeum Sztuki Współczesnej.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Rafał Walczak

Nazywam się Rafał Walczak i w redakcji krakowzbliska.pl prowadzę sekcję Przewodnik. Podpowiadam, gdzie zjeść, gdzie się zatrzymać i co zobaczyć w Krakowie — od ścisłego centrum po okolice, do których warto wyjechać na weekend.

Czytaj również