Poniedziałek, 16 listopada Imieniny: Małgorzata, Edmund, Gertruda
Teraz Poniedziałek, 16 listopada 2026

Andrzej Abłamowicz — inżynier i pilot doświadczalny

Znani z miasta Redakcja krakowzbliska.pl 4 min czytania

Andrzej Abłamowicz
Fot. Dedal scan · „Andrzej Abłamowicz (1929 - 1985) - pilot doświadczalny Instytutu Lotnictwa - 1961 r” · licencja Public domain · Wikimedia Commons · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Andrzej Marian Abłamowicz (15 maja 1929–2 marca 1985) był polskim inżynierem i pilotem doświadczalnym związanym z Głównym Instytutem Lotnictwa. W trakcie kariery oblatał prototypy, ustanawiał rekordy lotnicze i publikował prace z zakresu pilotażu.

Dane
Imię i nazwiskoAndrzej Marian Abłamowicz
Data urodzenia15 maja 1929
Miejsce urodzeniaKraków
Data śmierci2 marca 1985
Miejsce śmierciWarszawa
ZawódInżynier, pilot cywilny, pilot doświadczalny
WykształcenieInżynier-mechanik, Politechnika Warszawska (1956)
PracaGłówny Instytut Lotnictwa (etatowy pilot doświadczalny)
Najważniejsze osiągnięciaOblaty prototypów, rekordy światowe i krajowe, publikacje
Loty8103 godzin na 152 typach
OdznaczeniaOrder Odrodzenia Polski, Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi, inne

Andrzej Abłamowicz zyskał rozpoznawalność jako pilot doświadczalny i inżynier lotniczy, pracując przez dekady w Głównym Instytucie Lotnictwa oraz osiągając sukcesy w sporcie lotniczym i badaniach w locie.

Życiorys i młodość

Urodził się w Krakowie w rodzinie inteligenckiej. W czasie II wojny światowej zdobył zawód ślusarza i uczył się na tajnych kompletach gimnazjalnych; pełnił też funkcję łącznika w Armii Krajowej. Już od 1938 zajmował się modelarstwem lotniczym.

Po wojnie, tuż po wyzwoleniu Krakowa, odbył podstawowe szkolenie szybowcowe na szybowcu SG-38 w Bodzowie i uzyskał kategorie A i B pilota szybowcowego. W 1947 rozpoczął studia na Wydziale Komunikacji Oddziale Lotniczym Akademii Górniczej; kierunek lotniczy został jednak później zlikwidowany, co wpłynęło na jego przeprowadzkę do Warszawy.

Kariera w lotnictwie i praca w Instytucie

W 1947 przeszkolił się w pilotażu samolotowym w Cywilnej Szkole Pilotów i Mechaników w Ligocie Dolnej, zdając egzamin z wyróżnieniem. W latach 1948–1949 sezonowo szkolił młodzież lotniczą w Krośnie. 7 maja 1950 wykonał lot motoszybowcem Pegaz na zlecenie Głównego Instytutu Lotnictwa, a 8 maja 1950 został zatrudniony w Instytucie jako pierwszy po wojnie etatowy pilot doświadczalny.

W 1959 objął stanowisko kierownika Zakładu Badań w Locie, które piastował przez 14 lat. W czasie pracy w Instytucie oblatał prototypy m.in. TS-8 Bies (1955), MD-12 (1959) i TS-11 Iskra (1960). Przeszedł też przeszkolenie na wielkiej liczbie typów samolotów i śmigłowców, w tym na odrzutowych myśliwcach i bombowcu.

Próby w locie, rekordy i doświadczenia ekstremalne

Abłamowicz ustanawiał rekordy w sporcie lotniczym: w 1957 na samolocie TS-8 Bies uzyskał dwa rekordy świata (wysokość i odległość w obwodzie zamkniętym), na odrzutowym Jak-23 uzyskał rekordy szybkości wznoszenia, a w 1964 osiągnął rekord świata prędkości w obwodzie zamkniętym na TS-11 Iskra. Łącznie uzyskał liczne rekordy Polski i kilka rekordów świata, w sumie osiągnął 11 rekordów.

W swojej karierze wykonał wiele trudnych i niebezpiecznych prób: w 1953 na prototypie szybowca Bocian wylądował ze złamanym drążkiem sterowym, kierując 8-centymetrowym kikutem, a na prototypie TS-11 Iskra przeleciał 86 km bez napędu po wyłączeniu silnika z wysokości 9000 m. W czasie badań osiągał duże przeciążenia — m.in. 10,7 G na samolocie Lim-2 podczas prób wpływu przeciążeń na organizm.

Publikacje i działalność w środowisku lotniczym

Opublikował kilka książek i podręczników z zakresu pilotażu, aerodynamiki i akrobacji, między innymi prace „Akrobacja lotnicza” (1954), „Podstawy aerodynamiki i mechaniki lotu” (wspólnie z Władysławem Nowakowskim, 1980) oraz „Loty w trudnych warunkach atmosferycznych – IFR” (1982). Był współautorem podręcznika pilota szybowcowego z 1967 roku.

Reprezentował polskie lotnictwo sportowe w Międzynarodowej Federacji Lotniczej (FAI), uczestniczył w Międzynarodowej Komisji Akrobacji Lotniczej jako członek zarządu i wiceprezydent przez kilka kadencji. Działał też we władzach Aeroklubu PRL oraz w Głównej Komisji Badania Wypadków Lotniczych jako zastępca przewodniczącego.

Śmierć, pochówek i najważniejsze odznaczenia

W styczniu 1985 przeszedł na emeryturę. Zmarł 2 marca 1985 na atak serca i został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w kwaterze C12, rząd 6, grób 4; wraz z nim spoczywa żona Zofia z d. Surowiec, była stewardesa PLL LOT.

Wyróżnienia nadane w trakcie życia i pośmiertnie obejmują m.in. Krzyż Kawalerski i Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (Order przyznany pośmiertnie w 1985), Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi, odznakę „Zasłużony Mistrz Sportu” (1957) oraz dyplom im. Paula Tissandiera FAI (1978). W trakcie kariery wylatał łącznie 8103 godzin na 152 typach szybowców, samolotów i śmigłowców.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Andrzej Abłamowicz?
Urodził się 15 maja 1929 roku w Krakowie.
Z czym był związany zawodowo Andrzej Abłamowicz?
Był inżynierem i etatowym pilotem doświadczalnym Głównego Instytutu Lotnictwa.
Ile godzin nalatał i na ilu typach statków powietrznych?
Wylatał 8103 godziny na 152 typach szybowców, samolotów i śmigłowców.
Gdzie znajduje się grób Andrzeja Abłamowicza?
Jest pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, kwatera C12, rząd 6, grób 4.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Redakcja krakowzbliska.pl

Zespół redakcyjny portalu krakowzbliska.pl. Piszemy o tym, co dzieje się w Krakowie i okolicy.

Czytaj również