| Dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Andrzej Marian Abłamowicz |
| Data urodzenia | 15 maja 1929 |
| Miejsce urodzenia | Kraków |
| Data śmierci | 2 marca 1985 |
| Miejsce śmierci | Warszawa |
| Zawód | Inżynier, pilot cywilny, pilot doświadczalny |
| Wykształcenie | Inżynier-mechanik, Politechnika Warszawska (1956) |
| Praca | Główny Instytut Lotnictwa (etatowy pilot doświadczalny) |
| Najważniejsze osiągnięcia | Oblaty prototypów, rekordy światowe i krajowe, publikacje |
| Loty | 8103 godzin na 152 typach |
| Odznaczenia | Order Odrodzenia Polski, Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi, inne |
Andrzej Abłamowicz zyskał rozpoznawalność jako pilot doświadczalny i inżynier lotniczy, pracując przez dekady w Głównym Instytucie Lotnictwa oraz osiągając sukcesy w sporcie lotniczym i badaniach w locie.
Życiorys i młodość
Urodził się w Krakowie w rodzinie inteligenckiej. W czasie II wojny światowej zdobył zawód ślusarza i uczył się na tajnych kompletach gimnazjalnych; pełnił też funkcję łącznika w Armii Krajowej. Już od 1938 zajmował się modelarstwem lotniczym.
Po wojnie, tuż po wyzwoleniu Krakowa, odbył podstawowe szkolenie szybowcowe na szybowcu SG-38 w Bodzowie i uzyskał kategorie A i B pilota szybowcowego. W 1947 rozpoczął studia na Wydziale Komunikacji Oddziale Lotniczym Akademii Górniczej; kierunek lotniczy został jednak później zlikwidowany, co wpłynęło na jego przeprowadzkę do Warszawy.
Kariera w lotnictwie i praca w Instytucie
W 1947 przeszkolił się w pilotażu samolotowym w Cywilnej Szkole Pilotów i Mechaników w Ligocie Dolnej, zdając egzamin z wyróżnieniem. W latach 1948–1949 sezonowo szkolił młodzież lotniczą w Krośnie. 7 maja 1950 wykonał lot motoszybowcem Pegaz na zlecenie Głównego Instytutu Lotnictwa, a 8 maja 1950 został zatrudniony w Instytucie jako pierwszy po wojnie etatowy pilot doświadczalny.
W 1959 objął stanowisko kierownika Zakładu Badań w Locie, które piastował przez 14 lat. W czasie pracy w Instytucie oblatał prototypy m.in. TS-8 Bies (1955), MD-12 (1959) i TS-11 Iskra (1960). Przeszedł też przeszkolenie na wielkiej liczbie typów samolotów i śmigłowców, w tym na odrzutowych myśliwcach i bombowcu.
Próby w locie, rekordy i doświadczenia ekstremalne
Abłamowicz ustanawiał rekordy w sporcie lotniczym: w 1957 na samolocie TS-8 Bies uzyskał dwa rekordy świata (wysokość i odległość w obwodzie zamkniętym), na odrzutowym Jak-23 uzyskał rekordy szybkości wznoszenia, a w 1964 osiągnął rekord świata prędkości w obwodzie zamkniętym na TS-11 Iskra. Łącznie uzyskał liczne rekordy Polski i kilka rekordów świata, w sumie osiągnął 11 rekordów.
W swojej karierze wykonał wiele trudnych i niebezpiecznych prób: w 1953 na prototypie szybowca Bocian wylądował ze złamanym drążkiem sterowym, kierując 8-centymetrowym kikutem, a na prototypie TS-11 Iskra przeleciał 86 km bez napędu po wyłączeniu silnika z wysokości 9000 m. W czasie badań osiągał duże przeciążenia — m.in. 10,7 G na samolocie Lim-2 podczas prób wpływu przeciążeń na organizm.
Publikacje i działalność w środowisku lotniczym
Opublikował kilka książek i podręczników z zakresu pilotażu, aerodynamiki i akrobacji, między innymi prace „Akrobacja lotnicza” (1954), „Podstawy aerodynamiki i mechaniki lotu” (wspólnie z Władysławem Nowakowskim, 1980) oraz „Loty w trudnych warunkach atmosferycznych – IFR” (1982). Był współautorem podręcznika pilota szybowcowego z 1967 roku.
Reprezentował polskie lotnictwo sportowe w Międzynarodowej Federacji Lotniczej (FAI), uczestniczył w Międzynarodowej Komisji Akrobacji Lotniczej jako członek zarządu i wiceprezydent przez kilka kadencji. Działał też we władzach Aeroklubu PRL oraz w Głównej Komisji Badania Wypadków Lotniczych jako zastępca przewodniczącego.
Śmierć, pochówek i najważniejsze odznaczenia
W styczniu 1985 przeszedł na emeryturę. Zmarł 2 marca 1985 na atak serca i został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w kwaterze C12, rząd 6, grób 4; wraz z nim spoczywa żona Zofia z d. Surowiec, była stewardesa PLL LOT.
Wyróżnienia nadane w trakcie życia i pośmiertnie obejmują m.in. Krzyż Kawalerski i Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (Order przyznany pośmiertnie w 1985), Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi, odznakę „Zasłużony Mistrz Sportu” (1957) oraz dyplom im. Paula Tissandiera FAI (1978). W trakcie kariery wylatał łącznie 8103 godzin na 152 typach szybowców, samolotów i śmigłowców.